The Internationalization Theories of the Firm: A Short Review

Teorie internacjonalizacji 1Wprowadzenie Geneza teorii internacjonalizacji przedsiębiorstwa tkwi w koncepcjach bezpośrednio związanych z biznesem międzynarodowym, które najpierw koncentrowały się na wyjaśnianiu międzynarodowych przepływów dóbr i usług.Wśród pierwszych badaczy tego problemu należy wymienić Smitha [1954] i Ricardo [1996] czy Ohlina [1933], którzy wskazywali, do jakich efektów prowadzi międzynarodowa wymiana handlowa i jakie dobra będą jej przedmiotem.Dociekania naukowe koncentrowały się wówczas na poziomie makroekonomicznym i często mezoekonomicznym, czyli konkretnych branż i sektorów.Kolejnym ważnym obszarem badawczym w ramach biznesu międzynarodowego okazały się zagraniczne inwestycje bezpośrednie i ich przepływy między krajami.Temu zagadnieniu wiele uwagi poświęcił Dunning [1958], a w centrum zainteresowania znalazły się przedsiębiorstwa, czyli podmioty mikroszczebla.Zagadnieniu ekspansji zagranicznej, a w szczególności kwestii przeobrażania się firm w korporacje międzynarodowe poświęcone są m.in.teoria przewagi monopolistycznej [Hymer, 1976], [Caves, 1982], teoria reakcji oligopolistycznej [Knickerbocker, 1973], teoria internalizacji [Buckley i Casson, 1976], [Hennart, 1982].Wreszcie trzeba wspomnieć o teorii Vernona [1966] bazującej na koncepcji cyklu życia produktu, która wyjaśniając ekspansję zagraniczną firm utożsamia ją z pewnym procesem.Przedstawione w niniejszym referacie koncepcje internacjonalizacji przedsiębiorstwa powstały na bazie tychże wcześniejszych dociekań.Zamiarem autorów artykułu jest ich krótka prezentacja i próba ustosunkowania się do tezy, że kluczową zmienną wyjaśniającą przebieg procesu umiędzynarodowienia przedsiębiorstwa jest doświadczenie i wiedza, w szczególności na temat rynków zagranicznych stanowiących cel ekspansji.Tak sformułowana teza skłania ku postawieniu kolejnego pytania, czy wiedza i doświadczenie stanowi eksplanans dla ścieżki ekspansji zagranicznej przedsiębiorstwa zarówno w przypadku konwencjonalnych, jak i niekonwencjonalnych teorii internacjonalizacji firmy.