Credo sceptyka
Ireneusz Ziemiński
Abstract
Ireneusz Ziemiński
Abstract
Pojęcie Boga oznacza byt nieskończony, samoistny, transcendentny wobec świata, konieczny, wszechmocny, jedyny i osobowy. W obliczu braku rozstrzygającego dowodu, że takie pojęcie Boga jest niespójne, za prawomocne można uznać założenie jego spójności; w związku z tym racjonalna dyskusja, czy istnieje realnie desygnat tego pojęcia jest możliwa. Spośród czterech możliwych stanowisk w kwestii istnienia Boga (teizm, ateizm, agnostycyzm i sceptycyzm) najmniej teoretycznych kłopotów sprawia sceptycyzm. Wszelka próba uzasadnienia teizmu (zdanie „Bóg istnieje” jest prawdziwe) zakłada prawdziwość wniosku; warunkiem bowiem uznania przesłanek rozumowania uzasadniającego prawdziwość teizmu jest uznanie prawdziwości wniosku. Analogiczne kłopoty wiążą się z ateizmem (czyli przekonaniem, że prawdziwe jest zdanie „Bóg nie istnieje”). Agnostycyzm z kolei – jako twierdzenie głoszące, iż „nie wiemy i nigdy nie będziemy wiedzieć ani, czy Bóg istnieje, ani czy nie istnieje” – przekracza dostępne nam dane; z faktu bowiem, że aktualnie nie wiemy, czy Bóg istnieje, czy też nie istnieje, nie możemy wnosić, że nigdy tego w przyszłości wiedzieć nie będziemy. Z tego powodu należy uznać, że aktualnie najbardziej zasadnym stanowiskiem w kwestii istnienia Boga jest sceptycyzm: nie wiemy, które z trzech pozostałych stanowisk (teizm, ateizm i agnostycyzm) jest prawdziwe (czy przynajmniej bardziej prawdopodobne od pozostałych). Sceptycyzm w kwestii istnienia Boga nie ma charakteru globalnego (nie jest sceptycyzmem powszechnym) a jedynie lokalny (ograniczając się do naszej aktualnej wiedzy o istnieniu/nieistnieniu Boga).
A significance statement is not available in the OpenAlex record.
A contribution statement is not available in the OpenAlex record.
Method details are not available in the OpenAlex metadata.
Findings are not separately available in the OpenAlex metadata.
Limitations are not available in the OpenAlex metadata.
Application details are not available in the OpenAlex metadata.
Pojęcie Boga oznacza byt nieskończony, samoistny, transcendentny wobec świata, konieczny, wszechmocny, jedyny i osobowy. W obliczu braku rozstrzygającego dowodu, że takie pojęcie Boga jest niespójne, za prawomocne można uznać założenie jego spójności; w związku z tym racjonalna dyskusja, czy istnieje realnie desygnat tego pojęcia jest możliwa. Spośród czterech możliwych stanowisk w kwestii istnienia Boga (teizm, ateizm, agnostycyzm i sceptycyzm) najmniej teoretycznych kłopotów sprawia sceptycyzm. Wszelka próba uzasadnienia teizmu (zdanie „Bóg istnieje” jest prawdziwe) zakłada prawdziwość wniosku; warunkiem bowiem uznania przesłanek rozumowania uzasadniającego prawdziwość teizmu jest uznanie prawdziwości wniosku. Analogiczne kłopoty wiążą się z ateizmem (czyli przekonaniem, że prawdziwe jest zdanie „Bóg nie istnieje”). Agnostycyzm z kolei – jako twierdzenie głoszące, iż „nie wiemy i nigdy nie będziemy wiedzieć ani, czy Bóg istnieje, ani czy nie istnieje” – przekracza dostępne nam dane; z faktu bowiem, że aktualnie nie wiemy, czy Bóg istnieje, czy też nie istnieje, nie możemy wnosić, że nigdy tego w przyszłości wiedzieć nie będziemy. Z tego powodu należy uznać, że aktualnie najbardziej zasadnym stanowiskiem w kwestii istnienia Boga jest sceptycyzm: nie wiemy, które z trzech pozostałych stanowisk (teizm, ateizm i agnostycyzm) jest prawdziwe (czy przynajmniej bardziej prawdopodobne od pozostałych). Sceptycyzm w kwestii istnienia Boga nie ma charakteru globalnego (nie jest sceptycyzmem powszechnym) a jedynie lokalny (ograniczając się do naszej aktualnej wiedzy o istnieniu/nieistnieniu Boga).
Key concepts: Theism, Agnosticism, Skepticism, Atheism, Epistemology, Philosophy, Argument (complex analysis), Existence of God