2008SUNScholar (Stellenbosch University)Open access

UKUCWANINGWA KWAMA-ATIKILI ESIZULU NGEMIBIKO YEZINDABA EZIBUHLUNGU EZISEMAPHEPHANDABENI

Zandile Victoria Nsele

Open full text 0 citations

Abstract

ISIQOQOLesi sifundo sicubungula kabanzi ngama-atikili ezindaba ezibuhlungu ngesiZulu akhishwe ephephandabeni ILANGA ngokombono womthetho we'genre'.Isifundo sisiza ikakhulu esimweni sendlela umhlaba ohamba ngayo kuyela ekuhlelweni kwesakhiwo sama-atikili ezindaba ezibuhlungu eziqhutshwa nguWhite (1997) ekuhlaziyweni kwama-atikili esiZulu.Umbiko wezindaba ezibuhlungu ngokoqobo lwawo uhlanganiswe nokulwa nodlame,ukubuyiselwa emuva kwamathuba amahle namabi kanye nokwephula imithetho ebalulekile yokuhlalisana kwabantu.Umbiko wezindaba ezibuhlungu uhlukaniswa ngezimo zezinhlobo ezimbili, yileyo mibiko esuselwa ezehlakalweni ezisebenzisa izinto eziphathekayo noma ezizenzekelayo njengengozi, isidumo esijwayelekile, isiphithiphithi noma abaphoqi-ngenkani, kanye naleyo mibiko esuselwa ekuxhumaneni kwezehlakalo njengezinkulumo, ukuhlolwa ngemibuzo, noma ukukhishwa kwemibiko yamaphephandaba.Ucwaningo kulesi sifundo lumele ukuhlaziywa kwama-atikili amane ngesiZulu alezi zinhlobo zozimbili.Ukuhlaziywa kwama-atikili esiZulu aveza ukusekela umbono kaWhite wokuthi zozimbili izinhlobo zemibiko yezindaba ezibuhlungu zibonisa isakhiwo esifanayo sohlobo lokubhalwayo, indlela umbhalo ohlelwe ngayo oyingqalizivele kubo bonke abantu abanikwa ulwazi lwezindaba ezweni lonke okuyilona olunika izindaba ezibuhlungu ukuhlukanisa indlela obhalwe ngayo.Zozimbili izinhlobo zemibiko yezindaba ezibuhlungu zifeza ulwazi kanye nezinjongo zobuciko okungenamudwa, isimo sokuhamba komhlaba lapho ezincikile izinhlelo zokuxhumana zihamba umhlaba wonke zicubungulwa zichasisa, zisikhiphela umongo wendaba zibuye zibe namandla okuphumelelisa okubhalwayo okuncane okuseqoqweni elibalulekile oluphakathi kohlelo olukhulu.

Open-access reader

About this research paper

What this paper is about

ISIQOQOLesi sifundo sicubungula kabanzi ngama-atikili ezindaba ezibuhlungu ngesiZulu akhishwe ephephandabeni ILANGA ngokombono womthetho we'genre'.Isifundo sisiza ikakhulu esimweni sendlela umhlaba ohamba ngayo kuyela ekuhlelweni kwesakhiwo sama-atikili ezindaba ezibuhlungu eziqhutshwa nguWhite (1997) ekuhlaziyweni kwama-atikili esiZulu.Umbiko wezindaba ezibuhlungu ngokoqobo lwawo uhlanganiswe nokulwa nodlame,ukubuyiselwa emuva kwamathuba amahle namabi kanye nokwephula imithetho ebalulekile yokuhlalisana kwabantu.Umbiko wezindaba ezibuhlungu uhlukaniswa ngezimo zezinhlobo ezimbili, yileyo mibiko esuselwa ezehlakalweni ezisebenzisa izinto eziphathekayo noma ezizenzekelayo njengengozi, isidumo esijwayelekile, isiphithiphithi noma abaphoqi-ngenkani, kanye naleyo mibiko esuselwa ekuxhumaneni kwezehlakalo njengezinkulumo, ukuhlolwa ngemibuzo, noma ukukhishwa kwemibiko yamaphephandaba.Ucwaningo kulesi sifundo lumele ukuhlaziywa kwama-atikili amane ngesiZulu alezi zinhlobo zozimbili.Ukuhlaziywa kwama-atikili esiZulu aveza ukusekela umbono kaWhite wokuthi zozimbili izinhlobo zemibiko yezindaba ezibuhlungu zibonisa isakhiwo esifanayo sohlobo lokubhalwayo, indlela umbhalo ohlelwe ngayo oyingqalizivele kubo bonke abantu abanikwa ulwazi lwezindaba ezweni lonke okuyilona olunika izindaba ezibuhlungu ukuhlukanisa indlela obhalwe ngayo.Zozimbili izinhlobo zemibiko yezindaba ezibuhlungu zifeza ulwazi kanye nezinjongo zobuciko okungenamudwa, isimo sokuhamba komhlaba lapho ezincikile izinhlelo zokuxhumana zihamba umhlaba wonke zicubungulwa zichasisa, zisikhiphela umongo wendaba zibuye zibe namandla okuphumelelisa okubhalwayo okuncane okuseqoqweni elibalulekile oluphakathi kohlelo olukhulu.

Why it matters

A significance statement is not available in the OpenAlex record.

Key contribution

A contribution statement is not available in the OpenAlex record.

Method / approach

Method details are not available in the OpenAlex metadata.

Main findings

Findings are not separately available in the OpenAlex metadata.

Limitations

Limitations are not available in the OpenAlex metadata.

Applications

Application details are not available in the OpenAlex metadata.

Available abstract

ISIQOQOLesi sifundo sicubungula kabanzi ngama-atikili ezindaba ezibuhlungu ngesiZulu akhishwe ephephandabeni ILANGA ngokombono womthetho we'genre'.Isifundo sisiza ikakhulu esimweni sendlela umhlaba ohamba ngayo kuyela ekuhlelweni kwesakhiwo sama-atikili ezindaba ezibuhlungu eziqhutshwa nguWhite (1997) ekuhlaziyweni kwama-atikili esiZulu.Umbiko wezindaba ezibuhlungu ngokoqobo lwawo uhlanganiswe nokulwa nodlame,ukubuyiselwa emuva kwamathuba amahle namabi kanye nokwephula imithetho ebalulekile yokuhlalisana kwabantu.Umbiko wezindaba ezibuhlungu uhlukaniswa ngezimo zezinhlobo ezimbili, yileyo mibiko esuselwa ezehlakalweni ezisebenzisa izinto eziphathekayo noma ezizenzekelayo njengengozi, isidumo esijwayelekile, isiphithiphithi noma abaphoqi-ngenkani, kanye naleyo mibiko esuselwa ekuxhumaneni kwezehlakalo njengezinkulumo, ukuhlolwa ngemibuzo, noma ukukhishwa kwemibiko yamaphephandaba.Ucwaningo kulesi sifundo lumele ukuhlaziywa kwama-atikili amane ngesiZulu alezi zinhlobo zozimbili.Ukuhlaziywa kwama-atikili esiZulu aveza ukusekela umbono kaWhite wokuthi zozimbili izinhlobo zemibiko yezindaba ezibuhlungu zibonisa isakhiwo esifanayo sohlobo lokubhalwayo, indlela umbhalo ohlelwe ngayo oyingqalizivele kubo bonke abantu abanikwa ulwazi lwezindaba ezweni lonke okuyilona olunika izindaba ezibuhlungu ukuhlukanisa indlela obhalwe ngayo.Zozimbili izinhlobo zemibiko yezindaba ezibuhlungu zifeza ulwazi kanye nezinjongo zobuciko okungenamudwa, isimo sokuhamba komhlaba lapho ezincikile izinhlelo zokuxhumana zihamba umhlaba wonke zicubungulwa zichasisa, zisikhiphela umongo wendaba zibuye zibe namandla okuphumelelisa okubhalwayo okuncane okuseqoqweni elibalulekile oluphakathi kohlelo olukhulu.

Key concepts: Theology, Philosophy

Related papers

Back to paper searchBrowse research topicsOriginal source
UKUCWANINGWA KWAMA-ATIKILI ESIZULU NGEMIBIKO YEZINDABA EZIBUHLUNGU EZISEMAPHEPHANDABENI — Research Paper | ScholarLens