UKUCWANINGWA KWAMA-ATIKILI ESIZULU NGEMIBIKO YEZINDABA EZIBUHLUNGU EZISEMAPHEPHANDABENI
Zandile Victoria Nsele
Abstract
Open-access reader
Zandile Victoria Nsele
Abstract
Open-access reader
ISIQOQOLesi sifundo sicubungula kabanzi ngama-atikili ezindaba ezibuhlungu ngesiZulu akhishwe ephephandabeni ILANGA ngokombono womthetho we'genre'.Isifundo sisiza ikakhulu esimweni sendlela umhlaba ohamba ngayo kuyela ekuhlelweni kwesakhiwo sama-atikili ezindaba ezibuhlungu eziqhutshwa nguWhite (1997) ekuhlaziyweni kwama-atikili esiZulu.Umbiko wezindaba ezibuhlungu ngokoqobo lwawo uhlanganiswe nokulwa nodlame,ukubuyiselwa emuva kwamathuba amahle namabi kanye nokwephula imithetho ebalulekile yokuhlalisana kwabantu.Umbiko wezindaba ezibuhlungu uhlukaniswa ngezimo zezinhlobo ezimbili, yileyo mibiko esuselwa ezehlakalweni ezisebenzisa izinto eziphathekayo noma ezizenzekelayo njengengozi, isidumo esijwayelekile, isiphithiphithi noma abaphoqi-ngenkani, kanye naleyo mibiko esuselwa ekuxhumaneni kwezehlakalo njengezinkulumo, ukuhlolwa ngemibuzo, noma ukukhishwa kwemibiko yamaphephandaba.Ucwaningo kulesi sifundo lumele ukuhlaziywa kwama-atikili amane ngesiZulu alezi zinhlobo zozimbili.Ukuhlaziywa kwama-atikili esiZulu aveza ukusekela umbono kaWhite wokuthi zozimbili izinhlobo zemibiko yezindaba ezibuhlungu zibonisa isakhiwo esifanayo sohlobo lokubhalwayo, indlela umbhalo ohlelwe ngayo oyingqalizivele kubo bonke abantu abanikwa ulwazi lwezindaba ezweni lonke okuyilona olunika izindaba ezibuhlungu ukuhlukanisa indlela obhalwe ngayo.Zozimbili izinhlobo zemibiko yezindaba ezibuhlungu zifeza ulwazi kanye nezinjongo zobuciko okungenamudwa, isimo sokuhamba komhlaba lapho ezincikile izinhlelo zokuxhumana zihamba umhlaba wonke zicubungulwa zichasisa, zisikhiphela umongo wendaba zibuye zibe namandla okuphumelelisa okubhalwayo okuncane okuseqoqweni elibalulekile oluphakathi kohlelo olukhulu.
A significance statement is not available in the OpenAlex record.
A contribution statement is not available in the OpenAlex record.
Method details are not available in the OpenAlex metadata.
Findings are not separately available in the OpenAlex metadata.
Limitations are not available in the OpenAlex metadata.
Application details are not available in the OpenAlex metadata.
ISIQOQOLesi sifundo sicubungula kabanzi ngama-atikili ezindaba ezibuhlungu ngesiZulu akhishwe ephephandabeni ILANGA ngokombono womthetho we'genre'.Isifundo sisiza ikakhulu esimweni sendlela umhlaba ohamba ngayo kuyela ekuhlelweni kwesakhiwo sama-atikili ezindaba ezibuhlungu eziqhutshwa nguWhite (1997) ekuhlaziyweni kwama-atikili esiZulu.Umbiko wezindaba ezibuhlungu ngokoqobo lwawo uhlanganiswe nokulwa nodlame,ukubuyiselwa emuva kwamathuba amahle namabi kanye nokwephula imithetho ebalulekile yokuhlalisana kwabantu.Umbiko wezindaba ezibuhlungu uhlukaniswa ngezimo zezinhlobo ezimbili, yileyo mibiko esuselwa ezehlakalweni ezisebenzisa izinto eziphathekayo noma ezizenzekelayo njengengozi, isidumo esijwayelekile, isiphithiphithi noma abaphoqi-ngenkani, kanye naleyo mibiko esuselwa ekuxhumaneni kwezehlakalo njengezinkulumo, ukuhlolwa ngemibuzo, noma ukukhishwa kwemibiko yamaphephandaba.Ucwaningo kulesi sifundo lumele ukuhlaziywa kwama-atikili amane ngesiZulu alezi zinhlobo zozimbili.Ukuhlaziywa kwama-atikili esiZulu aveza ukusekela umbono kaWhite wokuthi zozimbili izinhlobo zemibiko yezindaba ezibuhlungu zibonisa isakhiwo esifanayo sohlobo lokubhalwayo, indlela umbhalo ohlelwe ngayo oyingqalizivele kubo bonke abantu abanikwa ulwazi lwezindaba ezweni lonke okuyilona olunika izindaba ezibuhlungu ukuhlukanisa indlela obhalwe ngayo.Zozimbili izinhlobo zemibiko yezindaba ezibuhlungu zifeza ulwazi kanye nezinjongo zobuciko okungenamudwa, isimo sokuhamba komhlaba lapho ezincikile izinhlelo zokuxhumana zihamba umhlaba wonke zicubungulwa zichasisa, zisikhiphela umongo wendaba zibuye zibe namandla okuphumelelisa okubhalwayo okuncane okuseqoqweni elibalulekile oluphakathi kohlelo olukhulu.
Key concepts: Theology, Philosophy